Tiêm phòng cho người lớn không chỉ bảo vệ cá nhân mà còn là “lá chắn” cho cả gia đình, giúp duy trì sức khỏe, hạn chế bệnh nặng.
Bước sang năm 2026, nhiều gia đình đặt ra mục tiêu ăn uống lành mạnh, vận động đều đặn, kiểm soát căng thẳng tốt hơn. Thế nhưng, có một mảnh ghép quan trọng của chăm sóc sức khỏe gia đình thường bị lãng quên: tiêm phòng cho người lớn. Không ít người vẫn nghĩ vắc-xin chỉ dành cho trẻ em. Thực tế, khi tuổi tác tăng lên, hệ miễn dịch suy yếu dần, nguy cơ mắc và biến chứng do bệnh truyền nhiễm lại cao hơn bao giờ hết.
Theo Tiến sĩ Syamasis Bandyopadhyay, bác sĩ chuyên khoa Nội và Thấp khớp, hiện công tác tại Bệnh viện Apollo, Kolkata (Ấn Độ), tiêm chủng cho người lớn là một trong những trụ cột phòng bệnh quan trọng nhưng lại bị xem nhẹ trong nhiều gia đình châu Á, nơi nhiều thế hệ cùng chung sống.
Khi nhiễm trùng không còn là chuyện nhẹ nhàng
Lý do đầu tiên khiến tiêm phòng cho người lớn cần được ưu tiên là nguy cơ bệnh nặng và suy giảm khả năng tự lập. Những bệnh tưởng như quen thuộc, chẳng hạn cúm mùa, có thể gây hậu quả nghiêm trọng ở người trên 65 tuổi hoặc người mắc bệnh mạn tính như tiểu đường, bệnh tim, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính.
“Chỉ một đợt cúm cũng có thể khiến người lớn tuổi mệt mỏi kéo dài, khó thở, giảm vận động trong nhiều tuần. Điều đó làm tăng sự phụ thuộc vào con cháu và ảnh hưởng lớn đến chất lượng sống”, Tiến sĩ Bandyopadhyay phân tích. Virus cúm thay đổi hàng năm, vì vậy tiêm phòng định kỳ giúp giảm nguy cơ nhập viện, duy trì sinh hoạt độc lập và ổn định nhịp sống gia đình.
Gia đình nhiều thế hệ: lợi thế và cũng là rủi ro
Lý do thứ hai mang đậm màu sắc gia đình: bệnh truyền nhiễm có thể lây lan âm thầm trong nhà. Trong các gia đình nhiều thế hệ, những tiếp xúc rất đời thường như bế cháu, dùng chung bát đũa, ngồi gần nhau… đều có thể trở thành con đường lây bệnh.
Một nhiễm trùng nhẹ ở người trưởng thành đôi khi lại nguy hiểm với trẻ sơ sinh, phụ nữ mang thai hoặc người cao tuổi có miễn dịch yếu. Tiến sĩ Bandyopadhyay dẫn ví dụ bệnh zona: bản thân zona không lây, nhưng virus gây bệnh có thể truyền sang người chưa có miễn dịch, gây thủy đậu, đặc biệt nguy hiểm với trẻ nhỏ.
“Tiêm phòng cho người lớn tạo ra một vòng bảo vệ vô hình, không chỉ cho chính họ mà cho cả những người thân yếu thế hơn trong gia đình,” ông nhấn mạnh.
Khi bệnh mạn tính trầm trọng hơn do nhiễm trùng
Lý do thứ ba là nhiễm trùng làm trầm trọng thêm các bệnh mạn tính. Người sống chung với tiểu đường, hen suyễn, bệnh tim vốn đã phải kiểm soát chặt chẽ thuốc men và lối sống. Một đợt cúm hay zona có thể phá vỡ sự ổn định đó, gây biến động đường huyết, làm nặng cơn hen hoặc tăng nguy cơ biến cố tim mạch.
Các nghiên cứu cho thấy nhiễm trùng làm tăng viêm toàn thân, khiến bệnh mạn tính khó kiểm soát hơn. Theo Tiến sĩ Bandyopadhyay, tiêm phòng đầy đủ giúp giảm nguy cơ nhiễm bệnh, từ đó hạn chế biến chứng, giảm số lần nhập viện và giúp người bệnh duy trì cuộc sống bình thường lâu dài.
Trong bối cảnh kháng kháng sinh ngày càng gia tăng, phòng bệnh hơn chữa bệnh không còn là khẩu hiệu mà là chiến lược sống còn. Trước thềm năm 2026, mỗi gia đình nên chủ động trao đổi với bác sĩ về các loại vắc-xin phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và lối sống. Một mũi tiêm hôm nay có thể là sự bình yên cho cả gia đình trong nhiều năm tới.
