Lạp xưởng gác bếp
Lạp xưởng gác bếp là món ăn quen thuộc trong gian bếp của đồng bào vùng cao. Thịt lợn được chọn lọc kỹ, băm hoặc xay nhỏ, trộn cùng tỏi, tiêu, mắc khén và một số gia vị đặc trưng của núi rừng rồi nhồi vào lòng. Sau đó, lạp xưởng được treo trên gác bếp để hun khói tự nhiên trong nhiều ngày. Thành phẩm có mùi khói thơm nhẹ, vị đậm đà, béo nhưng không ngấy.
Thịt ba chỉ gác bếp
Ba chỉ gác bếp gây ấn tượng bởi lớp mỡ và nạc xen kẽ hài hòa. Thịt được ướp muối, ớt, gừng, mắc khén rồi treo lên bếp củi để hun khói. Nhờ cách làm này, thịt vừa giữ được độ ngọt tự nhiên vừa có lớp vỏ ngoài săn lại, dậy mùi thơm đặc trưng. Khi ăn có thể hấp, nướng lại hoặc xé sợi chấm chẩm chéo.
Thịt bò gác bếp
Thịt bò gác bếp thường được làm từ phần thịt thăn hoặc bắp, thái miếng to theo thớ. Sau khi tẩm ướp gia vị rừng, thịt được hong khói đến khi bề mặt khô lại nhưng bên trong vẫn giữ được độ mềm. Món ăn có vị cay nhẹ, thơm nồng, càng nhai càng thấy rõ vị ngọt đậm của thịt bò.
Thịt gà gác bếp
Gà dùng để gác bếp thường là gà thả đồi, thịt chắc và thơm. Sau khi làm sạch, gà được ướp gia vị rồi treo lên bếp hun khói. Lớp da chuyển màu vàng sẫm, thịt bên trong săn chắc, đậm vị. Khi thưởng thức, người ta thường xé nhỏ, chấm cùng muối ớt hoặc chẩm chéo.
Thịt lợn gác bếp
Khác với lạp xưởng hay ba chỉ, thịt lợn gác bếp thường được thái miếng dày, tẩm ướp đơn giản hơn nhưng vẫn nổi bật hương mắc khén và khói bếp. Thịt có độ dai nhẹ, vị mặn ngọt hài hòa, rất thích hợp làm món nhắm hoặc ăn kèm cơm nóng trong những ngày lạnh.
Thịt nai gác bếp
Thịt nai vốn nạc, ít mỡ nên khi gác bếp lại càng dậy mùi thơm. Sau khi ướp gia vị, thịt được hong khói chậm để khô dần từ ngoài vào trong. Miếng thịt nai thành phẩm có màu sẫm, thớ dài, khi ăn xé sợi sẽ cảm nhận rõ vị ngọt tự nhiên cùng hương khói đặc trưng.
Thịt trâu gác bếp
Nhắc đến đặc sản Tây Bắc, thịt trâu gác bếp gần như là biểu tượng. Thịt trâu được thái dọc thớ, tẩm ướp muối, ớt, gừng và mắc khén rồi hun khói nhiều ngày. Bên ngoài khô săn nhưng bên trong vẫn giữ độ mềm, khi xé ra có màu đỏ sậm đẹp mắt. Vị cay, mặn, thơm hòa quyện tạo nên món ăn đậm chất núi rừng.
Những món gác bếp không chỉ đơn thuần là thực phẩm dự trữ mà đã trở thành nét văn hóa ẩm thực đặc trưng của Tây Bắc. Mỗi món ăn là sự kết tinh của nguyên liệu tự nhiên, gia vị bản địa và kinh nghiệm chế biến truyền thống được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Nếu có dịp ghé thăm vùng núi phía Bắc, thưởng thức những đặc sản này chắc chắn sẽ là trải nghiệm khó quên.
