Không có thùng rác công cộng, người nước ngoài đến Nhật Bản phải tự tìm đủ mọi cách “sống chung với rác”, từ việc nhét vào túi áo đến… sắm balo riêng để chứa vỏ chai.
Đặt chân đến Tokyo tháng 12 năm ngoái, Miranda Castleberry, 32 tuổi, lập tức đối mặt thử thách đầu tiên: xử lý chiếc cốc nhựa sau khi uống cà phê. Giữa thủ đô hiện đại, cô không tìm thấy bất kỳ thùng rác công cộng nào.
Cực chẳng đã, Castleberry phải vào cửa hàng thời trang, mua một chiếc áo khoác nỉ nhiều túi. Suốt ba tuần sau đó, chiếc áo trở thành “kho chứa rác” bất đắc dĩ của nữ du khách người Mỹ. “Tôi chưa bao giờ nghĩ mình sẽ trở thành một thùng rác di động như vậy”, cô nói.
Nhật Bản nổi tiếng là quốc gia sạch sẽ dù vắng bóng thùng rác công cộng. Tuy nhiên, sự cân bằng này đang bị lung lay khi lượng khách quốc tế đạt kỷ lục 42,7 triệu lượt vào năm ngoái. Theo cơ quan du lịch Nhật Bản, thiếu thùng rác là vấn đề khiến du khách bức xúc nhất, vượt qua cả rào cản ngôn ngữ.
Thậm chí, việc tìm thấy nơi vứt rác được ví như một “kỳ tích”. Leslie Saxton, 44 tuổi kể lại khoảnh khắc chồng cô reo hò khi tìm thấy một thùng rác hiếm hoi sau bốn ngày ở Nhật. “Anh ấy quay video lại như thể vừa phát hiện ra loài động vật quý hiếm”, Leslie kể.
Thùng rác công cộng tại Nhật bắt đầu bị loại bỏ sau vụ tấn công khí độc tàu điện ngầm năm 1995 vì lý do an ninh. Người dân địa phương từ lâu đã quen mang rác về nhà phân loại. Nhưng với hàng chục triệu khách du lịch, “nhập gia tùy tục” là một cú sốc văn hóa.
Hệ quả là rác thải bắt đầu xuất hiện tại các bụi cây, gờ tường. Các biển báo “vui lòng mang rác về nhà” trở nên vô hiệu. Trước tình thế này, chính quyền và người dân Nhật buộc phải thay đổi.
Tại quận Shibuya (Tokyo), quy định mới yêu cầu các cửa hàng tiện lợi phải đặt thùng rác, nếu không sẽ bị phạt khoảng 325 USD. Công viên Nara sau 40 năm đã lắp đặt lại thùng rác thông minh dùng năng lượng mặt trời, có khả năng nén rác để bảo vệ đàn hươu hoang dã. Thành phố Kawagoe chọn cách phát miễn phí túi chống thấm cho du khách.
Độc đáo hơn, một nhóm sinh viên Đại học Seikei đã đeo những thùng rác lớn trên lưng như balo, đi bộ quanh khu Shibuya để thu gom rác cho du khách. “Mọi người không thấy phiền, thậm chí còn khen chúng tôi rất ngầu”, Junsei Kido, 20 tuổi, người sáng lập dự án cho biết.
Trên mạng xã hội, các video hướng dẫn “sinh tồn với rác” tại Nhật thu hút triệu view. Các mẹo nhỏ như mang theo túi zip, tận dụng thùng rác tại ga tàu hay cửa hàng tiện lợi được chia sẻ rộng rãi.
Dù bất tiện, nhiều du khách vẫn thán phục ý thức của người Nhật. Ryo Nishikawa, giáo sư Đại học Rikkyo so sánh: “Ở Mỹ, bạn dễ tìm thùng rác nhưng đỏ mắt tìm nhà vệ sinh miễn phí. Ở Nhật thì ngược lại. Đó là sự đánh đổi chấp nhận được”.
Với Castleberry, cô vẫn dành tình yêu cho đất nước này: “Đây vẫn là nơi sạch nhất tôi từng đến. Nhìn lại quê nhà, tôi thấy người Mỹ đôi khi vứt rác quá bừa bãi”.
