1. Vỏ bưởi và lá bưởi khô
Vỏ bưởi là nguyên liệu quen thuộc trong gian bếp xưa, thường được giữ lại sau khi ăn để phơi khô. Khi đốt nhẹ trên than hồng, tinh dầu bưởi tỏa mùi thơm thanh, mát và dễ chịu, giúp không gian trở nên sáng và thoáng hơn.
Người xưa tin rằng hương bưởi mang tính dương, có khả năng “đẩy” khí ẩm và mùi cũ ra khỏi nhà. Trong những ngày cuối năm, nhất là khi thời tiết lạnh và kín gió, cách này giúp căn nhà bớt cảm giác bí bách.
Khi xông, thường bắt đầu từ gian giữa, sau đó lần lượt đưa khói nhẹ qua các phòng, bếp và cửa ra vào. Khói chỉ cần lướt qua, không để quá dày để giữ hương dễ chịu thay vì nồng gắt.
2. Bồ kết nướng
Bồ kết từng gắn với sinh hoạt hàng ngày của nhiều gia đình, từ gội đầu đến xông nhà. Quả bồ kết khô khi nướng lên tạo mùi khói đặc trưng, đậm và ấm, được xem là biểu tượng của sự “tẩy uế” trong không gian sống.
Trong quan niệm dân gian, bồ kết mang tính trừ tà, xua đi những khí nặng và điều không may còn sót lại của năm cũ. Vì vậy, cuối tháng Chạp hoặc trước giao thừa, nhiều nhà vẫn giữ thói quen nướng vài quả để xông khắp nhà.
Cách làm thường là nướng bồ kết trên than hoặc bếp, đến khi vỏ nứt và khói bốc nhẹ thì đặt vào bát kim loại, mang đi từng phòng. Lưu ý mở cửa sổ để khói thoát bớt, chỉ giữ lại mùi hương.
3. Trầm hương tự nhiên
Trầm hương không chỉ dùng trong nghi lễ mà còn là cách xông nhà được giới nho sĩ và gia đình khá giả xưa ưa chuộng. Mùi trầm trầm ấm, sâu và lan chậm, tạo cảm giác tĩnh tại và trang nghiêm.
Người xưa tin rằng trầm giúp cân bằng năng lượng trong nhà, làm dịu không khí và mang lại sự an ổn về tinh thần. Vì vậy, vào tháng Chạp, nhất là những ngày cúng tất niên, trầm thường được đốt để tạo “khí nền” cho không gian.
Khi dùng, chỉ cần một mảnh trầm nhỏ trên lư hương hoặc than hồng. Hương trầm nên để lan tự nhiên, không cần di chuyển nhiều, bởi mùi sẽ dần phủ khắp căn nhà.
4. Sả, quế và gừng khô
Đây là cách xông nhà mang đậm tính thảo mộc, thường xuất hiện trong những gia đình vùng quê. Sả, quế và gừng khi đun hoặc đốt nhẹ tạo mùi cay ấm, giúp xua đi cảm giác lạnh và ẩm trong không gian.
Theo quan niệm xưa, nhóm nguyên liệu này đại diện cho sức sống và sự ấm áp, phù hợp với những ngày cuối năm se lạnh. Hương cay nhẹ giúp tinh thần tỉnh táo, tạo cảm giác nhà cửa “có sinh khí”.
Có thể cho các nguyên liệu vào nồi đun sôi để hơi nước lan tỏa, hoặc phơi khô rồi đốt nhẹ trên than. Dù theo cách nào, hương cũng nên vừa phải để giữ sự dễ chịu cho cả gia đình.
5. Hương thảo mộc truyền thống
Ngoài những nguyên liệu riêng lẻ, người xưa còn làm hương từ bột thảo mộc như vỏ quế, lá bạch đàn, rễ cây khô và nhựa thơm. Những nén hương này cháy chậm, mùi không gắt, phù hợp để xông nhà trong thời gian dài.
Hương thảo mộc được xem là sự kết hợp hài hòa giữa tự nhiên và con người, vừa mang tính tâm linh, vừa tạo không gian ấm cúng. Trong tháng Chạp, nhiều nhà thắp hương mỗi sáng để giữ mùi hương nền suốt ngày.
Khi sử dụng, nên đặt hương ở nơi thoáng, tránh gió lùa mạnh để hương cháy đều. Mùi hương lan nhẹ khắp phòng sẽ tạo cảm giác sạch sẽ và yên tâm cho những ngày cuối năm bận rộn.
Xông nhà bằng nguyên liệu tự nhiên không chỉ là thói quen, mà còn là cách người xưa gửi gắm mong muốn về một năm mới nhẹ nhàng, hanh thông. Trong nhịp sống hiện đại, giữ lại vài mùi hương quen thuộc của tháng Chạp cũng là cách để ngôi nhà có thêm hơi thở truyền thống, chậm lại giữa những ngày cuối năm vội vã.
