Mứt dừa từ lâu đã trở thành món ăn tượng trưng cho sự sum vầy ngày Tết. Những sợi dừa trắng ngà, phủ lớp đường mịn, khi ăn có độ dẻo nhẹ và hương thơm béo tự nhiên, rất hợp để nhâm nhi cùng chén trà nóng trong những ngày đầu năm.
Để làm mứt dừa ngon, khâu chọn nguyên liệu đóng vai trò quan trọng. Nên chọn dừa bánh tẻ – không quá non để khỏi bị nhão, cũng không quá già khiến sợi dừa cứng và khô. Dừa bánh tẻ khi bào ra có độ dày vừa phải, giữ được độ dẻo sau khi sên.
Dừa sau khi mua về được gọt sạch phần vỏ nâu bên ngoài, rửa sạch rồi nạo thành sợi dài. Có thể dùng dao nạo hoặc dụng cụ bào sợi chuyên dụng để sợi dừa đều và đẹp mắt hơn. Sau khi nạo xong, dừa cần được rửa nhiều lần với nước ấm để loại bớt dầu dừa tự nhiên, giúp mứt không bị ngấy và dễ kết tinh đường hơn. Khi nước rửa không còn đục là đạt yêu cầu, sau đó để dừa thật ráo nước.
Tỷ lệ phổ biến là khoảng 500 g dừa nạo trộn với 200–250 g đường cát trắng, tùy khẩu vị ngọt. Dừa và đường được trộn đều rồi ướp trong vài giờ cho đường tan hết và ngấm vào sợi dừa. Khi ướp đủ thời gian, hỗn hợp sẽ tiết ra nhiều nước đường.
Công đoạn quan trọng nhất là sên mứt. Cho toàn bộ dừa cùng nước đường vào chảo đáy dày, đun lửa vừa đến khi nước đường sôi thì hạ nhỏ lửa. Trong quá trình sên cần đảo đều tay để dừa không bị cháy và đường kết tinh bám đều quanh sợi dừa. Khi nước đường cạn dần, đảo nhanh và liên tục hơn để đường kết tinh thành lớp bột trắng mịn bám quanh từng sợi. Lúc này phải để lửa thật nhỏ để tránh mứt bị ngả màu.
Khi thấy sợi dừa khô ráo, tơi và không còn dính chảo, có thể tắt bếp. Đổ mứt ra mâm hoặc khay lớn, dàn mỏng cho nguội hẳn. Mứt đạt yêu cầu sẽ có màu trắng tự nhiên, sợi dừa khô bên ngoài nhưng vẫn giữ độ dẻo nhẹ bên trong.
Ngoài mứt dừa trắng truyền thống, nhiều gia đình còn biến tấu bằng cách thêm màu tự nhiên từ lá dứa (xanh), cà phê hoặc ca cao (nâu), củ dền (hồng) hay nghệ (vàng nhạt) để khay mứt thêm bắt mắt. Phần nước cốt màu được trộn cùng dừa ngay từ lúc ướp đường để màu thấm đều.
Mứt dừa sau khi nguội hoàn toàn nên được bảo quản trong lọ kín hoặc túi zip, để nơi khô ráo, thoáng mát. Nếu thời tiết nồm ẩm, có thể cho mứt vào ngăn mát tủ lạnh, khi ăn để ra ngoài một lúc cho mềm lại. Làm đúng cách, mứt dừa có thể dùng ngon trong nhiều tuần.
Giữa nhịp sống hiện đại, việc tự tay làm mứt dừa không chỉ để có thêm món ngon đãi khách mà còn là cách nhiều gia đình gìn giữ hương vị Tết xưa, nơi căn bếp ấm lửa và mùi thơm ngọt ngào lan khắp nhà, báo hiệu một mùa xuân đang về rất gần.
