Ăn uống thế nào khi trẻ bị tay chân miệng để không làm bệnh nặng hơn?

1. Ưu tiên thực phẩm mềm, mát và lỏng

Khi bị tay chân miệng, các vết loét trong khoang miệng là rào cản lớn nhất khiến trẻ biếng ăn, sợ ăn. Vì vậy, cha mẹ hay người chăm sóc trẻ cần lưu ý một số nguyên tắc sau:

Kết cấu: Thực phẩm cần được xay nhuyễn, ninh nhừ hoặc nấu lỏng (cháo, súp).

Nhiệt độ: Tuyệt đối không cho trẻ ăn đồ nóng. Thức ăn nên để nguội hoặc hơi mát để làm dịu cảm giác đau rát.

Chia nhỏ bữa ăn: Thay vì 3 bữa chính, hãy chia thành 5 – 6 bữa nhỏ để trẻ không bị quá tải và đảm bảo nạp đủ năng lượng.

Theo hướng dẫn của Bệnh viện Nhi Trung ương: Chế độ dinh dưỡng cho trẻ bị tay chân miệng cần đảm bảo. Nếu trẻ còn bú, hãy tiếp tục duy trì sữa mẹ, có thể vắt ra đổ thìa nếu trẻ đau miệng không bú được. Với trẻ lớn hơn, nên ưu tiên các món lỏng, dễ tiêu như súp, cháo và chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày. Đặc biệt, cần tuyệt đối tránh các thực phẩm cay, nóng hoặc có kết cấu cứng để không làm kích ứng các vết loét, giúp trẻ giảm đau rát và nhanh hồi phục hơn.

2. Nhóm thực phẩm nên ăn để trẻ bị tay chân miệng nhanh hồi phục

Thực phẩm giàu kẽm và vitamin C

Đây là “bộ đôi” giúp tăng cường hệ miễn dịch và đẩy nhanh quá trình làm lành các vết loét.

Một số thực phẩm giàu kẽm: Thịt bò, tôm, lươn, gan động vật được xay mịn nấu cùng cháo.

Những thực phẩm giàu vitamin C: Nước ép từ các loại quả không có tính acid cao như dưa hấu, đu đủ, xoài chín.

Thực phẩm thanh mát, dễ nuốt

Cháo, súp: Cháo đậu xanh (có tác dụng giải nhiệt), cháo hạt sen, súp gà hoặc súp khoai tây nghiền với sữa.

Sữa và sữa chua: Sữa chua không chỉ cung cấp lợi khuẩn mà còn có độ mát, giúp làm dịu vết loét trong miệng rất hiệu quả. Sữa mẹ hoặc sữa công thức vẫn là nguồn dinh dưỡng quan trọng nhất nếu trẻ quá đau không ăn được chất xơ.

Các loại thạch, pudding: Thạch rau câu tự làm (ít đường) hoặc pudding sữa là những món ăn nhẹ lý tưởng giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn. Cẩn trọng khi cho trẻ ăn, tránh để trẻ nuốt miếng to. Thạch và pudding có độ trơn cao. Nếu trẻ nuốt miếng to hoặc không tập trung (do đang đau, quấy khóc), thạch rất dễ trượt sâu vào cuống họng, gây tắc nghẽn đường thở…

Nước và điện giải

Trẻ bị tay chân miệng dễ bị mất nước do sốt và biếng ăn, do đó cần cho trẻ uống nhiều nước lọc, nước oresol (theo chỉ định) hoặc nước dừa tươi để bù khoáng. Các bác sĩ khuyến nghị, cho trẻ uống dung dịch oresol theo nhu cầu để đảm bảo cân bằng nước và điện giải (oresol cần được pha đúng liều lượng in trên bao bì).

3. Nhóm thực phẩm cần tránh

Để tránh làm các vết loét trở nên nghiêm trọng hơn, cha mẹ cần loại bỏ các nhóm sau khỏi thực đơn của trẻ:

Thực phẩm chua có tính acid: Các loại quả như cam, chanh, quýt, bưởi, dứa. Khi tiếp xúc với vết loét, acid sẽ gây đau rát dữ dội, khiến trẻ sợ hãi việc ăn uống.

Thực phẩm cay nóng và mặn: Gia vị như tiêu, ớt, gừng hoặc thức ăn quá mặn (nhiều muối, nước mắm) sẽ gây kích ứng vùng niêm mạc miệng bị tổn thương.

Tránh các món chiên xào, nhiều dầu mỡ: Các món ăn này gây khó tiêu và không tốt cho cơ thể đang sốt.

Thực phẩm giòn, cứng: Bánh quy, các loại hạt khô, kẹo cứng hoặc hoa quả có độ giòn cứng có thể cọ xát vào vết mụn nước trong miệng, gây vỡ mụn và tăng nguy cơ nhiễm trùng.

4. Cách chăm sóc trẻ trong bữa ăn

Ngoài việc chọn thực phẩm, cách cho ăn đúng cũng quan trọng trong quá trình chăm sóc trẻ bị tay chân miệng:

Dùng thìa nhỏ: Sử dụng thìa nhựa mềm, nhỏ để tránh va chạm vào các vết loét ở nướu và lưỡi trẻ.

Vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng: Sau khi ăn, nên cho trẻ súc miệng bằng nước muối sinh lý hoặc nước ấm để giữ khoang miệng sạch sẽ, ngăn ngừa vi khuẩn phát triển tại các vết loét.

Không ép buộc: Nếu trẻ quá đau và quấy khóc, đừng ép trẻ ăn quá nhiều một lúc. Hãy kiên nhẫn và bổ sung thêm bằng đường uống.

5. Khi nào cần đưa trẻ đi bệnh viện?

Dinh dưỡng là yếu tố hỗ trợ quan trọng nhưng cha mẹ cần theo dõi sát các dấu hiệu chuyển nặng của bệnh tay chân miệng để can thiệp y tế kịp thời:

• Sốt cao không đáp ứng với điều trị: Trẻ sốt trên 38,5°C kéo dài hơn 48 giờ và không đáp ứng với thuốc hạ sốt.
• Giật mình: Đây là dấu hiệu của tình trạng nhiễm độc thần kinh. Cha mẹ chú ý quan sát xem tần suất giật mình có tăng theo thời gian hay không.
• Quấy khóc dai dẳng kéo dài: Trẻ có thể quấy khóc nhiều, quấy khóc cả đêm không ngủ (Trẻ cứ ngủ khoảng 15-20 phút lại dậy quấy khóc khoảng 15-20 phút rồi lại ngủ tiếp).
• Một số dấu hiệu khác: Khó thở, nôn nhiều, nôn khan, khó nuốt, yếu chân tay, đi loạng choạng…