Để trị tật ăn vạ, nhiều phụ huynh ở Trung Quốc không dỗ dành hay la mắng mà chọn cách khóc lóc, giãy giụa bạo liệt hơn cả đứa trẻ.
Tại một trung tâm thương mại, bé gái 3 tuổi nằm lăn ra sàn khóc nức nở vì không được mua kem. Ngay lập tức, Zhang Yu, mẹ bé cũng nằm xuống cạnh bên. Cô khóc to và giãy giụa hơn cả con gái. Đứa trẻ bàng hoàng, nín bặt và nhìn mẹ đầy sửng sốt.
“Cách này hiệu quả bất ngờ, bình thường tôi làm đủ cách dỗ dành nhưng con vẫn quấy khóc”, Zhang Yu chia sẻ.
Đây là ví dụ điển hình cho trào lưu nuôi dạy con đang gây sốt trong giới phụ huynh Millennials tại Trung Quốc. Trào lưu này bắt nguồn từ một video lan truyền gần đây, trong đó người mẹ ở tỉnh Hắc Long Giang để con gái mặc váy mỏng ra ngoài trời rét vì bé tin mình là công chúa. Thay vì ngăn cản, người mẹ lặng lẽ theo sau để con tự trải nghiệm cái lạnh. Cư dân mạng đánh giá cách làm này hiệu quả hơn hàng nghìn lời giảng giải.
Hiện nay, xu hướng “nuôi dạy con ngược” được chia thành 3 phong cách chính:
Đảo ngược vai trò: Bố mẹ chủ động thể hiện sự yếu đuối, hành xử như thể mình cần được chăm sóc để khơi gợi tinh thần trách nhiệm và sự đồng cảm ở trẻ.
Trải nghiệm hậu quả: Phụ huynh để trẻ tự nếm mùi kết quả từ lựa chọn của mình. Tại Vũ Hán, một cậu bé 8 tuổi đòi bỏ học để làm game thủ. Bố mẹ không phản đối nhưng yêu cầu em chơi game 16 tiếng mỗi ngày. Sau 3 ngày, cậu bé bật khóc 4 lần vì kiệt sức, nhận ra chơi game chuyên nghiệp không thú vị và quyết định quay lại trường học.
Phản chiếu cảm xúc: Bố mẹ dùng chính hành vi ăn vạ của con để trẻ tự nhìn lại mình. Cách “lấy độc trị độc” này khiến đứa trẻ rơi vào tình huống bất ngờ và buộc phải tự điều chỉnh cảm xúc.
Xu hướng này là phản ứng của thế hệ Millennials đối với sự nghiêm khắc mà họ từng trải qua. Cha mẹ Trung Quốc truyền thống thường giữ quyền uy tuyệt đối và luôn hy sinh bản thân. Ngược lại, thế hệ cha mẹ trẻ muốn phá bỏ sự kiểm soát, chọn giao tiếp cởi mở và xây dựng mối quan hệ bình đẳng với con cái hơn.
Phương pháp mới nhận được nhiều sự ủng hộ trên mạng xã hội. “Chỉ cần cha mẹ không ngại, người ngại sẽ là con”, một người bình luận.
Theo chuyên gia tâm lý Han Sanqi, đây là phương pháp “giáo dục dựa trên hậu quả”. Với trẻ nhỏ chưa có khả năng suy luận, việc trực tiếp nếm trải kết quả giúp các em hiểu ngay lập tức. Tuy nhiên, chuyên gia cảnh báo phụ huynh cần áp dụng cẩn trọng theo lứa tuổi.
Trẻ từ 8-9 tuổi trở lên đã hiểu quan hệ nhân quả nên việc chỉ cho thấy kết quả là chưa đủ. “Lúc này, cha mẹ cần chuyển sang giáo dục dựa trên logic. Phụ huynh nên hướng dẫn sâu sắc, thấu đáo hơn thay vì chỉ bắt chước hành vi của trẻ”, ông Han nói.
Dù nhận được nhiều sự ủng hộ tại quê nhà, trào lưu “lấy độc trị độc” của các phụ huynh Trung Quốc lại vấp phải không ít tranh cãi trên các diễn đàn nuôi dạy con cái quốc tế. Nhiều phụ huynh và nhà giáo dục phương Tây bày tỏ sự e ngại:
Không làm gương về cảm xúc: Một tài khoản trên diễn đàn Reddit nhận xét: “Người lớn cần làm gương về cách kiểm soát cảm xúc trong những tình huống căng thẳng, chứ không phải hùa theo sự hỗn loạn của một đứa trẻ. Trẻ 3 tuổi chưa phát triển đủ não bộ để hiểu được sự châm biếm hay bài học sâu xa đằng sau hành động đó”.
Nguy cơ gây ám ảnh tâm lý: Việc bỏ mặc con mặc váy mỏng giữa trời rét hay bắt ép con chơi game đến bật khóc bị nhiều người coi là hình thức bạo hành tinh thần. “Đứa trẻ nín khóc vì sốc, bối rối và sợ hãi trước phản ứng bất thường của mẹ, chứ không phải vì nhận ra lỗi sai của mình”, một độc giả bình luận trên mạng xã hội X.
Phá vỡ cảm giác an toàn: Nhiều ý kiến cho rằng, về lâu dài, việc cha mẹ thường xuyên đóng vai người yếu đuối, ăn vạ hoặc mất kiểm soát có thể phá vỡ niềm tin của trẻ. Ở độ tuổi mầm non, trẻ luôn cần một người lớn vững chãi, ổn định để làm “điểm tựa” tâm lý mỗi khi chúng bối rối.
