Theo các chuyên gia y tế, quá trình lão hóa ảnh hưởng trực tiếp đến vùng não điều hòa giấc ngủ, đồng thời làm suy giảm hoạt động của hệ thần kinh. Sự tích tụ gốc tự do theo thời gian cũng gây tổn thương mạch máu, làm giảm lưu thông máu và oxy lên não. Hệ quả là giấc ngủ trở nên nông hơn, người lớn tuổi dễ tỉnh giấc giữa đêm, khó ngủ lại hoặc thức dậy quá sớm.
Bên cạnh đó, thói quen sinh hoạt cũng là yếu tố quan trọng. Việc ngủ trưa nhiều, ngủ không đúng giờ hoặc ngủ rải rác trong ngày khiến đồng hồ sinh học bị rối loạn, lâu dần dẫn đến mất ngủ kéo dài.
Nhiều bệnh mạn tính thường gặp ở người lớn tuổi như xương khớp, tiểu đường, hen suyễn, sa sút trí tuệ, phì đại tuyến tiền liệt hay tăng huyết áp có thể gây đau nhức, khó chịu vào ban đêm, làm gián đoạn giấc ngủ. Một số rối loạn như hội chứng chân không yên hay ngưng thở khi ngủ cũng khiến giấc ngủ bị chia nhỏ, giảm thời gian ngủ sâu.
Việc sử dụng nhiều loại thuốc điều trị cùng lúc cũng là nguyên nhân đáng lưu ý. Một số thuốc có thể gây khó ngủ vào ban đêm nhưng lại khiến buồn ngủ vào ban ngày. Ngoài ra, tương tác giữa các loại thuốc cũng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng giấc ngủ.
Ở phụ nữ lớn tuổi, sự suy giảm nội tiết sau mãn kinh dễ gây bốc hỏa, đổ mồ hôi ban đêm, làm giấc ngủ bị gián đoạn và khó duy trì trạng thái ngủ sâu.
Lối sống ít vận động, ít giao tiếp xã hội cũng góp phần làm tình trạng mất ngủ trở nên trầm trọng hơn. Khi cơ thể không tiêu hao đủ năng lượng, cảm giác buồn ngủ tự nhiên sẽ giảm. Đồng thời, sự cô đơn, căng thẳng kéo dài cũng khiến người lớn tuổi khó đi vào giấc ngủ.
Ngoài ra, việc ít tiếp xúc với ánh sáng mặt trời có thể làm rối loạn chu kỳ thức – ngủ. Ánh nắng tự nhiên đóng vai trò quan trọng trong việc điều hòa đồng hồ sinh học và hỗ trợ cơ thể sản sinh melatonin – hormone giúp tạo cảm giác buồn ngủ.
Để cải thiện giấc ngủ, người lớn tuổi nên duy trì thói quen ngủ đúng giờ, tăng cường vận động ban ngày, tạo môi trường ngủ thoải mái và kiểm soát tốt các bệnh nền. Một số dưỡng chất từ thiên nhiên như việt quất hoặc bạch quả cũng có thể hỗ trợ giảm tác động của gốc tự do, góp phần cải thiện chất lượng giấc ngủ.
Trong trường hợp đã áp dụng nhiều biện pháp nhưng tình trạng mất ngủ không cải thiện, người lớn tuổi nên thăm khám chuyên khoa để được xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp.
